Kształcenie na poziomie szkolnictwa wyższego odbywa się w kolegiach,
włączając kolegia nauczycielskie, nauczycielskie kolegia języków obcych
oraz kolegia pracowników służb społecznych (odpowiadające poziomowi
ISCED 5B), w uczelniach wyższych (ISCED 5A i ISCED 6) oraz w
jednostkach naukowo-badawczych (tylko ISCED 6).
Ogólne zasady
funkcjonowania kolegiów są określone w ustawie o systemie oświaty z
1990 r., ale przepisy szczegółowe dotyczące działania kolegiów
nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych oraz kolegiów
pracowników służb społecznych są określone w odrębnych
rozporządzeniach. W związku z tym ogólne cele funkcjonowania kolegiów
nie są sformułowane w legislacji. Jednakże wszystkie trzy typy kolegiów
zarówno publicznych, jak i niepublicznych, mają przede wszystkim za
zadanie przygotować studentów do wykonywania zawodu i oferować programy
kształcenia w poszczególnych dziedzinach. Ponadto, mogą również
oferować kursy doskonalenia i kształcenia ustawicznego w dziedzinach, w
których kształcą studentów.
Dla instytucji szkolnictwa wyższego
(uczelni) w ustawie PoSW z 2005 r. zostały sformułowane następujące
cele ogólne (zarówno dla uczelni publicznych, jak i niepublicznych): 1)
kształcenie studentów w celu ich przygotowania do pracy zawodowej, 2)
wychowanie studentów w poczuciu odpowiedzialności za państwo polskie,
za umacnianie zasad demokracji i poszanowanie praw człowieka, 3)
prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenie usług
badawczych, 4) kształcenie i promowanie kadr naukowych, 5)
upowszechnianie i pomnażanie osiągnięć nauki, kultury narodowej i
techniki, w tym poprzez gromadzenie i udostępnianie zbiorów
bibliotecznych i informacyjnych, 6) kształcenie w celu zdobywania i
uzupełniania wiedzy, 7) stwarzanie warunków do rozwoju kultury
fizycznej studentów, 8) działanie na rzecz społeczności lokalnych i
regionalnych. Uczelnia zawodowa prowadząca wyłącznie studia pierwszego
stopnia nie jest zobowiązana do prowadzenia badań naukowych i prac
rozwojowych, świadczenia usług badawczych oraz kształcenia i promowania
kadr naukowych.
Głównym celem jednostek naukowo-badawczych jest
prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej, lecz wiele z nich
kształci także przyszłych pracowników nauki w ramach studiów
doktoranckich.
W sprawie szczegółowych informacji dotyczących
celów na poszczególnych poziomach kształcenia patrz kształcenie w
kolegiach, studia wyższe i studia doktoranckie poniżej.
Akty prawne:
Ustawa z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższymAkty prawne:
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższymKształcenie w kolegiachKształcenie w
kolegiach (ISCED 5B) oferowane w trzech typach kolegiów przygotowuje
studentów do pracy w zawodzie. Kolegia nauczycielskie przygotowują do
pracy w zawodzie nauczyciela przedszkoli, szkół podstawowych i placówek
oświatowo-wychowawczych. Nauczycielskie kolegia języków obcych
przygotowują nauczycieli – specjalistów do pracy na wszystkich
poziomach szkolnictwa (w gimnazjum i w szkołach ponadgimnazjalnych), z
wyjątkiem szkolnictwa wyższego. Oba typy kolegiów mogą również uzyskać
uprawnienia do oferowania studiów prowadzących do uzyskania uprawnień
pedagogicznych wymaganych do wykonywania zawodu nauczyciela oraz do
prowadzenia kursów doskonalenia zawodowego dla nauczycieli. Kolegia
pracowników służb społecznych kształcą przyszłych pracowników
socjalnych i mogą oferować kursy doskonalenia zawodowego w dziedzinie
opieki społecznej.
Studia wyższeStudia wyższe (ISCED 5A)
są oferowane przez uczelnie akademickie i zawodowe i obejmują studia
pierwszego stopnia (licencjackie), drugiego stopnia (magisterskie) oraz
jednolite studia magisterskie. Studia pierwszego stopnia mają na celu
oferowanie wiedzy i umiejętności w konkretnej dziedzinie, przygotowując
studentów do pracy w konkretnym zawodzie. Absolwenci studiów pierwszego
stopnia mają wstęp na studia drugiego stopnia. Studia drugiego stopnia
oraz jednolite studia magisterskie mają na celu oferowanie
specjalistycznej wiedzy w konkretnej dziedzinie, przygotowanie
studentów do kreatywnej pracy w danym zawodzie. Ukończenie studiów
drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich umożliwia podjęcie
studiów trzeciego stopnia (doktoranckich).
Studia doktoranckieStudia doktoranckie
(trzeciego stopnia) oferowane przez uczelnie akademickie i jednostki
naukowo-badawcze mają na celu oferowanie zaawansowanej wiedzy w
konkretnej dziedzinie lub dyscyplinie naukowej i przygotowanie
studentów do samodzielnej pracy badawczej oraz twórczej, a także do
uzyskania stopnia naukowego doktora. W związku z tym studia te
umożliwiają przygotowanie studenta do procedury uzyskania stopnia
doktora. Jednak, ukończenie studiów doktoranckich nie jest konieczne do
uzyskania tego stopnia naukowego. Posiadacze naukowego stopnia doktora mogą kontynuować
prace badawcze w celu uzyskania stopnia naukowego doktora
habilitowanego, a następnie tytułu naukowego profesora.
Akty prawne:
Ustawa z dnia 14 marca 2003r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztukiEurydice - the information network on education in Europe